Ben deneyimli bir sanığım. Gençliğimin önemli bir kısmı, polis karakollarında, mahkemelerde ve hapishanelerde geçti. Bu nedenle yurdumun polislerini, savcılarını, hâkimlerini gerçekten çok yakından tanırım.
Başbakan Recep Tayyip Erdoğan’ın da bu meslek gruplarındaki insanları az çok tanıdığını düşünüyorum. Onun da başı az belaya girmedi. Hapse atıldı, partisi kapatıldı, son partisi AK Parti de kapanmaktan kıl payı kurtuldu.
MİT’e yönelik operasyonun sadece siyasi ve güncel boyutlarını tartışıyoruz. Oysa asıl gündemimize almamız gereken konuyu, ‘devletin kodları’nı göz ardı ediyoruz.
Yurdumun polis ve savcılarının belki de yakın tarihte ilk kez, ‘genel toplumsal kamuoyu’ tarafından ciddi bir şekilde sorgulandığı ve tartışıldığı günlerden geçiyoruz. Kuvvetli bir iktidar olmasaydı, MİT yöneticileri şimdiye kadar çoktan içeri girmişlerdi. Dertlerini anlatıncaya kadar da başlarına gelmedik kalmazdı.
Bu polisler yabancı değil. Bu savcılar, hâkimler yabancı değil. Onlar, bizimle aynı okullarda okudular. Milliyetçi, militarist, ulusalcı, devletçi bir eğitimle yetiştirildiler. Normal yurttaşlarla aralarındaki fark, sadece, Türkiye Cumhuriyeti’nin kanunlarına ve bu devleti oluşturan temel kodlara hâkimiyetlerinin yüksekliği. Bir de tabii herkesi her an ‘içeri tıkabilecek’ genişlikteki yetkileri...
Bizim gençliğimizde işkenceci polisler terfi eder, karşımıza ‘yüksek bürokrat’ olarak çıkarlardı. Birçoğu vali, genel müdür olurdu. Savcılar, hâkimler ise ya Yargıtay ya Anayasa Mahkemesi üyesi ya HSYK üyesi ya da Danıştay üyesi seçilirdi. Yükselmenin formülü ‘ceberut’ olmaktı.

Sorun devletin kodlarında

“Şimdi bu konuda köklü bir değişiklik oldu mu” diye sorarsanız, size “Neden olsun ki” cevabını veririm.
Yakın geçmişi katliamlarla ve ‘farklı olanı yok etme/bastırma öyküleri’yle dolu olan bir devletin, başka türlü bürokratlara, başka türlü polislere sahip olmasını beklemek, gerçekçilikten uzak bir beklenti olur.
Zaman zaman dile getirdiğim bir olguyu bir kez daha ifade edeyim: Asıl sorunu kanunlarda değil, o kanunları uygulayanlara egemen olan anlayışta aramak gerekiyor.
Bu ülkeye egemen olan anlayış, bürokratına şunu çok net bir şekilde öğretmiş: “Yurttaşa karşı acımasız ol, seni rüyasında bile elinde copla görsün, senden korksun. O zaman iyi ve devletine faydalı bir bürokrat olursun. Terfi edersin.”
Bütün ülkeyi bir operasyon alanı haline çeviren ‘özel yetkili güçler’i, işte bu kültür üretti. ‘Terörle ve darbeyle mücadele’ gibi toplumsal meşruiyeti olan gerekçelerle başlattıkları süreci kesintisiz şekilde ilerletiyor ve genişletiyorlar. Tutukladılar, tutukladılar, baktılar ki dur diyen yok, kapsamı genişlettiler. Belki de “Başbakan’ın yanı başındakileri de alalım ki gerçek gücümüz anlaşılsın” gibi bir duyguya kapıldılar. Düşünce tarzlarının sınırlarını genişletmek yerine, güç kullanım sınırlarını genişletmeyi seçtiler. Onların ‘değişim’den anladığı esas olarak bu.
Hükümet, geleneksel polis devleti anlayışıyla ciddi bir hesaplaşma içine girilmeden de ‘demokrasiye’ geçilebileceği, daha gelişmiş bir devlete ulaşılabileceği hissine kapılmıştı sanki. Darbeciliğe karşı üretilen önlem ve cezaların devletin değişimini sağlamak için yeterli olabileceği düşünülmüştü.
Şimdi iktidara da dokundular. Bizim polislerimiz onlar, bizim savcılarımız. Yurdum insanları.
Bizden ne kadar farkları var ki...